Energiebalans

Energiebalans. Misschien wel het belangrijkste woord wanneer je zoekt naar fysiek en mentaal welzijn. Of je nu hoog, laag of gemiddeld in je energie zit. Energiebalans is de sleutel. 

Kort door de bocht
Veel mensen denken dat het bij energiebalans neerkomt op twee vragen: wat geeft energie en wat kost energie? Schrap de activiteiten die energie kosten en je ‘batterij’, waar jouw energie wordt opgeslagen, heeft weer wat over. 

Het kan inderdaad zo zijn dat je energie overhoudt wanneer je alle activiteiten schrapt die je energie kosten. Maar is dat hoe je je leven wilt leiden? Een biertje met vrienden kost immers ook energie. Evenals een voetbaltraining of orkestrepetitie. Of wat dacht je van een avond op stap, naar een festival of naar het theater. Volgens bovenstaand stappenplan zouden we deze activiteiten moeten schrappen, nu al deze plannen energie kosten. Maar wat blijft er dan over? 

Tekst gaat verder onder de afbeelding.

Stel jezelf twee vragen
Balans zoeken is nooit zwart-wit. Een activiteit kost soms energie, maar kan tegelijkertijd energie opleveren. Om een goede keuze te maken of de activiteit het waard is, is een afweging nodig. En bij die afweging zijn grofweg twee vragen van groot belang:

1. Is de activiteit realistisch gezien haalbaar voor mij? 
2. Geeft de activiteit mij meer energie dan dat het mij kost? 

Tekst gaat verder onder de afbeelding.

Realistische (on)mogelijkheden
Wat betreft de eerste vraag gaat het vooral om de persoonlijke situatie waar jij je in bevindt. Het is belangrijk om objectief naar jouw huidige situatie te kijken en na te gaan of de activiteit überhaupt haalbaar is. Als je bijvoorbeeld fysiek beperkt bent en een activiteit fysieke mogelijkheden vereist, is het belangrijk realistisch naar jouw (on)mogelijkheden te kijken. Ook als je bijvoorbeeld sterk overprikkeld bent, kan het zijn dat bepaalde activiteiten bij voorbaat praktisch onmogelijk zijn. 

Door een realistische kijk te hebben op jouw (on)mogelijkheden, help je jezelf de keuzes in energiebalans te vergemakkelijken. Voor activiteiten die voor jou op dat moment overduidelijk praktisch onmogelijk zijn, hoef je geen afweging te maken of je je er wel of niet aan waagt. Dit scheelt veel ruimte in je hoofd, en daarmee energie.

Belangrijk hierbij is wel dat je niet één keer je (on)mogelijkheden vaststelt en daar voor de rest van je leven aan vast blijft houden. Stel je (on)mogelijkheden om de zoveel tijd bij naar de (on)mogelijkheden van dat moment. Je leert je grenzen immers pas kennen wanneer je ze opzoekt, en die grenzen kunnen zich in de loop van de tijd verleggen.

Tekst gaat verder onder de afbeelding.

Energiekosten-batenanalyse
Wanneer een activiteit realistisch gezien haalbaar is, komen we bij de volgende belangrijke vraag. Aangezien vrijwel elke activiteit energie kost, is het belangrijk om een afweging te maken. Geeft de activiteit mij meer energie dan dat het mij kost? Dit klinkt heel makkelijk, maar in de praktijk hangt dit van veel factoren af. Zo kan deze afweging in een week dat je je goed voelt een hele andere conclusie hebben dan in een week dat je amper energie hebt. 

Inzicht krijgen
Het belangrijkste bij deze afweging is dat je goed inzicht krijgt in wat voor jou belangrijk is. Enkele vragen die daarbij kunnen helpen zijn: 

• Waar word jij gelukkig van?  
• Waar heb jij behoefte aan? 
• Wat vind jij belangrijk in het leven? 
• Wat geeft jou zingeving? 
• Wat geeft jou voldoening? 

Ik snap ook dat bovenstaande vragen ‘de grote vragen des levens’ zijn. Je moet dan ook niet van jezelf verwachten dat je hier zomaar antwoord op kan geven. Maar misschien kan het helpen om dit per activiteit te bekijken. Zo houden we het klein en vatbaar.

Tekst gaat verder onder de afbeelding.

Praktisch voorbeeld
Stel dat je twijfelt of je na een week hard werken op vrijdagavond nog een borrel wilt doen met vrienden. In principe is dit praktisch haalbaar. Je bent op vrijdag om half 6 klaar met werken en je wordt om 9 uur verwacht in de kroeg. Je hebt vervoer en bent fysiek en mentaal in staat om hier naartoe te gaan. 

Vervolgens kom je bij de vraag of die borrel met vrienden je meer energie geeft dan dat het je kost. Zeker na een week hard werken is de meest efficiënte conclusie die je brein trekt: kost energie, dus niet doen. Maar wat nu als je daarmee volledig aan je behoefte voorbij gaat om even tegen je vrienden aan te lullen over die zware week die je hebt gehad op je werk?

Door stil te staan bij waar jouw behoeftes liggen en wat jij belangrijk vindt in het leven, kan je brein tot een heel andere conclusie komen. Als jij het belangrijk vindt om energie in jouw sociale contacten te steken, je de behoefte voelt om je vrienden te zien en je daar ook nog eens gelukkig van wordt, dan is er een grote kans dat de energieopbrengst zwaarder weegt dan de energiekosten. 

Tekst gaat verder onder de afbeelding.

Wat is het alternatief?
Daarbovenop kun je jezelf afvragen wat het alternatief is als je de activiteit niet doet. Als ik niet naar mijn vrienden ga, dan kost het me geen energie. Maar is dat uiteindelijk wat ik wil en waar ik behoefte aan heb? 

Gulden middenweg
Wat ook nog kan helpen is de zoektocht naar de gulden middenweg. Mocht een activiteit op het eerste gezicht te veel energie kosten, maar heb je ook een bepaalde behoefte, dan kunnen er andere manieren zijn om aan je behoeftes te voldoen.

Stel dat een paar uur in de kroeg met je vrienden te veel van je vraagt qua energie, omdat de kans groot is dat je daar het hele weekend van moet bijkomen. Tegelijkertijd heb je wel sterk de behoefte om je vrienden te zien en spreken. Dan zou je bijvoorbeeld kunnen vragen of ze niet een uurtje eerder kunnen afspreken. Of je komt met de auto, drinkt niet en gaat op tijd naar huis. Op die manier zorg je er zelf voor dat het je minder energie kost. Dit terwijl je wel in je behoeftes wordt voorzien. Dit kan ervoor zorgen dat het je toch meer energie oplevert dan dat het kost. 

Tekst gaat verder onder de afbeelding.

Opwaartse energiespiraal
Voor niets gaat de zon op. Dit geldt ook voor energie. Er zijn amper activiteiten te verzinnen die geen energie kosten. Bij de vraag of je iets wel of niet moet doen, omdat je daar misschien niet genoeg energie voor hebt, zal je brein altijd voor de meest efficiënte weg willen kiezen. Dit komt vaak neer op de conclusie: kost energie = niet doen. Maar word je daar een gelukkiger mens van?

Door je brein aan te leren een afweging te maken tussen energiekosten en -baten, waarbij je uitgaat van wat voor jou belangrijk is, zal je uiteindelijk tot de conclusie komen dat veel activiteiten jou zodanig veel energie opleveren dat ze de moeite waard zijn. Zelfs als ze ook energie kosten. Op deze manier geniet je niet alleen van het moment, maar train je ook je ‘batterij’.

Door telkens meer energie op te doen dan je uitgeeft, bouw je op den duur reserves op. Hierdoor krijg je stapje voor stapje steeds iets meer energie om uit te geven. Daardoor worden jouw grenzen en daarmee jouw praktische (on)mogelijkheden verlegd. En hier hebben we zowaar een opwaartse energiespiraal te pakken!